ملا أحمد النراقي

67

رسائل ومسائل ( فارسي )

تحويل ، وكواكب را مؤثّر قرار داد تا تأثير كنند در ارض وماء وباد ونار ممزوج ، و آنها را از جماديّت به حيوانيّت ، و از حيوانيّت به انسانيّت رسانيد ، وامر كرد انسان را به تسبيح وتقديس واعمال برّ ، و كلام طيّب واجزاى نوريّه مبدّل به آنها مىشود . ونسيم را امر كرد تا آنها را مرتفع سازد ، و در صبحدم به عمود نورانى صبح سپارد ، و آن به ماه مىسپارد ، و ماه به اين جهت از اوّل ماه هر روز نور آن زياد مىشود تا نصف ماه ، و در آن وقت ماه از نور پر مىشود و بدر مىشود ، پس ماه آن نور را به تدريج به خورشيد مىسپارد تا آخر ماه ، و خورشيد آن نور را به عالم انوار مىسپارد و همچنين بالا مىرود تا به نور خالص ، و هر چه ظلمت از نور جدا مىشود آن را در آن خندق مىاندازد ، و آن خندق روز به روز مملوّ مىشود تا همه ء اجزاى نور از ظلمت جدا شود و ديگر چيزى باقى نمىماند مگر قليلى كه با ظلمت منجمد ومنعقد شده اند ، و ماه و خورشيد نمىتوانند آن را از هم جدا كنند . پس در آن وقت امر مىشود به ملكى كه آسمان را دارد كه دست بردارد ، وامر مىشود به ملكى كه زمين را دارد كه آن نيز صعود كند ، پس در آن وقت آسمانها بر زمين مىافتد ، پس آتشى بر آنها افروخته مىشود كه هزار و چهار صد و شصت و هشت سال افروخته مىشود ، و آن نور وظلمت منجمده گداخته مىشوند تا اجزاى نوريّه بتمامها مستخلص مىشوند ، ونور وظلمت به حالت اولى عود مىكنند وفتنه وبلا ومحن بر طرف مىشود . طايفه ء دوّم : ديصانيّه ومزدكيّه اند ، وديصان نام مردى است ، و همچنين مزدك ، ومزدك در ايّام دولت قباد پدر انوشيروان ظاهر شد ، وقول اين دو نيز مثل قول مانويّه است در وجود اصلين قديمين ، مگر اين كه ديصان ومزدك مىگويند : نور به قصد و اختيار عمل مىكند وزنده وعالم وحسّاس است ، وظلمت به اتّفاق وخبط عمل مىنمايد ، وميّت وعاجز وجاهل واعمى است . فرق ميان ديصانيّه ومزدكيّه آن است كه مزدكيّه مزج وخلاص اين دو را نيز مىگويند به حسب اتّفاق است ، وديصانيّه مخالف ايشانند در بعضى اسباب امتزاج وخلاص ، چه بعضى از ايشان مىگويند : نور به اختيار خود داخل ظلمت شده و بعد از دخول متأذّى